Bilişsel Nöropsikolojik DanışmanlığıBireysel Koçluk ve DanışmanlıkKriz Psikolojik DanışmanlığıKrize Müdahale YöntemleriTerapi Yöntemleri

Antidepresanlar Hakkında Gerçekler

Atlas Çözüm

İlaçlar üzerine hazırladığım ilk içerik “Toplumca Kabul Gören Ağrı Kesici İlaç Çözümleri” oldu. (Bu da ikincisi ve muhtemelen sonuncusu olacak.) Dünya Sağlık Örgütü, 2020 yılında önlem alınmazsa depresyonun dünyanın en önemli sağlık sorunu olacağı uyarısında bulunuyor. Depresyonda duyu yitimi yapan bir durum ortaya çıkıyor. Hastalık ölüme yol açmıyor ama kişileri çalışamaz hale getiriyor. Kişinin işlevselliğini bozuyor, fonksiyonsuz hale getiriyor. Bu nedenle çok daha büyük bir risk taşıyor.

Antidepresanlar boşuna kullanılıyor. Antidepresanlar işe yaramıyor demek doğru değil. Burada abartılmış doğru diyebileceğimiz yalan var. Birkaç örnek vakadan hareketle genelleme yapmak son derece sakıncalı.

– Üsküdar Üniversitesi Rektörü Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan

Depresyon ve mutluluk ilgilendiğim önemli konulardan. Kitaplığımda mutluluk ile alakalı çok değerli yapıtlar var. Şu sıralar İskandinav’ların mutluluk sırlarını araştırıyorum. Tamamen doğal yöntemlerle mi mutlu olmayı denemeli, yoksa antidepresanlara başvurmalı mıyız? Bu yazıda sorularınıza cevap bulabileceksiniz. Antidepresanlar, depresyon, kaygı bozukluğu, takıntı hastalığı, panik bozukluk, sosyal fobi, uyku sorunları ve bunlar gibi birçok psikiyatrik durumda psikiyatri hekimlerince hastalara önerilmektedir. Esasen bu ilaçlar, tansiyon ilaçları ve şeker ilaçlarından pek de farklı değillerdir. Bu ilaçlarla ilgili en önemli bilgi, arkadaş önerisiyle kullanılmaması gerekliliğidir. Bazı kişiler arada sırada bir tane içerek iyileştiklerini düşünmektedirler. Bu tamamen yanılgıdır.

Antidepresanlar çıkmadan önce birinci faz çalışmalar yapılır, hatta faz öncesi çalışmalar yapılır. Daha sonra hayvan deneyleri yapılır. Hayvan deneylerinden sonra sağlıklı gönüllüler üzerinde denenir. Bu da yeterli değil, hasta gönüllüler üzerinde denenir. Bunlar denendikten sonra artık üçüncü faza geçilir. Bundan sonra piyasada kullanılırken etkisine bakılır. Bir ilaçla ilgili tüm bu aşamalar 15-20 sene sürüyor. Bu süreç içerisinde bazı yayınlar oluyor, bu konuda 95 olumlu yayın var, 5 olumsuz yayın varsa o 5 bilgiyi alıp 95 bilginin yerine koymak son derece hatalı bir bakış açısı.

– Prof. Dr. Nevzat Tarhan

Depresyon yaşayan birçok kişinin antidepresan tedavisi başarılı bir şekilde sonuçlanmaktadır. Bu olumlu etkiye karşın genel popülasyonun bu tip ilaçlarla ilgili birçok endişeye ve mite sahip olduğu görülmektedir. Ancak kişinin bir psikiyatri uzmanınca antidepresan kullanması gerektiği ortaya konmuşsa ilaç kullanmaktan korkmamalıdır.

Birinci alt seviyede kanıt vardır. Klinik olgular vardır, şu ilacı kullandım, bu kişiye iyi geldi der, herkes bunu yayınlar. Daha sonra bu klinik seri haline gelir onlarca kişi üzerinde uygulanır, bu da yeterli değildir. Daha sonra klinik araştırmalar yapılır: Açık ölçekli, plasebo kontrollü çift yön çalışmalar yapılır. Bu çalışmalarla bu ilacın, maddenin ya da bitkinin işe yarayıp yaramadığına bakılır. Eğer oradan da olumlu çıkarsa daha geniş ölçekli daha büyük çalışmalar yapılır. Ondan sonra meta analizler oluşur, 4 bin kişilik. Artık kanıt düzeyi yükselmiştir denir.

– Prof. Dr. Nevzat Tarhan

Yan Etkileri Neler?

Antidepresan ilaçlar diğer ilaçlar gibi yan etki yapabilmektedir. Yan etki oluştuğunda kişiler, kendilerine ilaç yazan hekime başvurarak ondan yardım istemelidirler. Psikiyatrik tedavilerin en önemli kısmı işbirliğidir. Dolayısıyla sorun olduğunda hekimle işbirliği yapmak gerekir. Antideprersan ilaç kullananlar belki diğerlerine göre biraz daha hassas olduklarından dolayı, ilaç prospektüsünü okumaktadırlar. Buradaki bir sürü olası yan etkiyi görüp kullanmaktan vazgeçebilirler. Böyle kaygı yaşayanlar, bu konuda bilgilenmek için mutlaka hekimleriyle görüşmelidirler.Bu korkuyla ilaç kullanmamak, kişinin sağlığını olumsuz yönde etkileyebilir. Antidepresan ilaçların olası en sık yan etkileri; kilo alımı, iştahsızlık, mide bulantısı, uyku hali, sersemlik, cinsel isteksizlik, kabızlık ve ishaldir. Bunun yanı sıra aşırı bir neşe hali olmuşsa yine hekiminizle görüşünüz. Bu gibi durumlarda hekime başvurarak ilaç değişimi sağlanabilir.

Depresyon bir beyin hastalığıdır. Depresyon kişinin beynindeki kimyasal iletimin bozulmasıyla ilgili bir hastalık, bu sadece serotoninle ilgili değil. 10’a yakın kimyasal sorumlu tutuluyor. Birisi olmazsa nöroadrenalin oluyor, dopamin oluyor, endorfin oluyor. Birçok kimyasalların rolü var beyindeki. O nedenle şimdi kişiye özel tıp üzerinde duruluyor. Precision Medicane olarak geçiyor. Mükemmel tıp bulunmaya çalışılıyor. Kişiye özel tedavi, o kişinin bireysel ihtiyaçlarına göre, genetik profilini çıkarıyoruz. Genetik profiline göre en doğru, en uygun, doğru doz, doğru ilaç, doğru süreyi tayin etmeye çalışıyoruz.

– Prof. Dr. Nevzat Tarhan

Antideprasanlar Nasıl Doğru Kullanılır?

Antidepresanlar çeşitli ruhsal ve bedensel hastalığın tedavisinde çok etkili olsalar da pek çok insan bunların nasıl doğru kullanılacağını bilmemektedir. Tarafsız bir bakışla; antidepresanların doğru kullanımı, tıbbi açıdan doğru endikasyonda ve doğru şekilde kullanmak anlamına gelmektedir ve bunu da en iyi bilecek kişi, o kişinin doktorudur. Özellikle ilk kez antidepresan kullanacak kişiler açısından bu tedaviyle ilgili pek çok kafa karıştırıcı, kaygı arttırıcı durumlar olabilmektedir. Sıklıkla, tedaviyle ilgili pek çok durum netleştirilmeden tedaviye başlanmaktadır. Örneğin: antidepresanlar artık fayda göstermemeye başlarsa ne yapılacağı, tedavinin ne kadar süreceği, tedavinin sürekli mi olacağı, tedavinin nasıl sonlandırılacağı gibi.

Üç antidepresanı bir arada alan kişinin beynindeki serotoninler aşırı artar, kişi maniye girebilir. Kişide ölüm düşünceleri oluşmaya başlayabilir. Kişide intihar düşünceleri oluşabilir. Bunların hepsi antidepresanların yanlış kullanılmasıyla ilgili. Antidepresan kullanımıyla değil. Yanlış kullanım sonucu ortaya çıkan durumları antidepresanlara fatura etmek son derece zihinsel bir çarpıtmadır. Son derece yanlış bir davranıştır. Toplumu yanlış etkileyecek bir durumdur. Antidepresanlar kimyasal silah gibi ilaçlardır, hastalığı yok etmek için üretiliyor. Bu silah yanlış kullanılırsa rastgele kullanılırsa tabii ki bir bedeli olacaktır. Bu nedenle ilaçları evlerde rastgele kullanım ciddi risklidir ve tehlikelidir.

– Prof. Dr. Nevzat Tarhan

Kişi depresif şikayetlerle bir psikiyatri doktoruna gittiğinde değerlendirme sonrasında depresyonunun olduğu kanaatine varılması ilk basamaktır. Sonrasında doktor depresyonun ilaç tedavisi gerektirecek kadar şiddetli olduğunu düşünürse antidepresan reçete edecektir. Ne yazık ki ilk kez antidepresan kullananlar; antidepresan kullanımından ne beklemeleri gerektiğini ve nasıl doğru bir şekilde kullanacaklarını herzaman bilmemektedirler. Antidepresan tedavisinde ilk adım gerçekten etki eden antidepresanın bulunmasıdır. Bu gerçekten morali yükselten ve depresyon veya kaygı şikayetlerini (uykusuzluk, isteksizlik, hayattan tad alamama, huzursuzluk, halsizlik vs) düzelten ilaçtır. Kişinin depresif veya kaygı şikayetleri düzeldiği sürece antidepresan etki ediyor demektir. Ancak optimal düzeyde etki eden bir anti depresan bulmak kolay değildir.Bu nedenle antidepresana ihtiyaç duyulduğunda bir doktordan ziyade bir psikiyatri uzmanı ile temasa geçmek daha uygun olacaktır.Antidepresanlar kişide ideal şekilde etki ettiğinde ve işe yaradığında kişinin morali yükselir, enerji düzeyi artar, uyku ve iştahı düzene girer ve hayatın diğer alanlarındaki kendine güveni de artabilmektedir.Gerçekten etki eden bir antidepresan kullanıldığında kişinin yapması gereken en önemli şeylerin başında daha önce yapmaya isteksiz olduğu enerji bulamadığı yaşam biçimi değişikliklerini yapmasıdır. İnsanlarla etkileşimini arttırmalı, yeni arkadaşlar edinmeli ve antidepresan almadan önce yapmaya korktuğu şeyleri yapmalıdır.

Hekimler olarak ilacın türüne göre ilaç kesmede çapraz yöntemler vardır. Bunun yerine geçecek ilaç konulur, biri azaltılırken diğeri artırılır. Genellikle en çok kullanılan yöntem budur. Bu, kişinin bireysel ihtiyacına göre, vücudun ihtiyacına göre, yan etkilerine göre verilir. İlacı alırsa kazanacağı, kaybedeceği şey, almazsa kazanacağı ve ya kaybedeceği şey, ona bakılır. Eğer almazsa kaybedeceği şey daha fazlaysa, risk yönetim, yapılır. O riskler takip altına alınır. Bu nedenle ilaçlar kademeli bir şekilde bırakılmalıdır. İlaçlar aniden bırakılırsa ribaund etki dediğimiz, geri tepme gibi başka yan etkiler ortaya çıkıyor. Sonuçta bu ilaçlar bıçak gibidir.  İyi kullanılırsa ekmeği keser, yanlış kullanılırsa adamı yaralar” diye konuştu.

– Prof. Dr. Nevzat Tarhan

Antidepresanlarla ilgili bilmeniz gerekenler

  • Antidepresan ilaçları ancak hekim yazdığında kullanmak gerekir.
  • Antideprersanlar ilk kullanımda etki etmez çoğu zaman en erken 2-3 hafta sonra etkisi başlar.
  • Antideprersanlar çoğu zaman tedavilerde en az altı ay kullanılmak durumundadır.
  • İlaca başladıktan sonra mutlaka belirli aralıklarla psikiyatri kontrolüne gidilmeldir.
  • İlaca başlarken de ilacı bırakırken de psikiyatriste danışarak hareket etmek gerekir.
  • Diğer ilaçlarla birlikte kullanıldığında öncesinde mutlaka hekime sorulmalıdır.
  • Uykusuzluk durumlarında yakınlarımızın önerileriyle antidepresan kullanmak işe yaramaz.
  • Çoğu antidepresan sabah tok karnına alınır.
  • Her psikiyatrik soruna, her antidepresan iyi gelmez.
  • Antidepresan ilaçların çok az bir kısmının bağımlılık yapma riski vardır. Bağımlılık yapan psikiyatri ilaçları, ancak özel yeşil reçeteyle satılabilir.
  • Antidepresan ilaçların çok az bir kısmı uyku yapar.
  • Antidepresan ilaçlar “kafa yapma hapları” değildirler.
  • Antidepresan ilaçlar psikiyatrik bir sağlık sorunu olanlarda dünyanın her yerinde kullanılmaktadır.
  • Antidepresan ilaçlar insanların kişiliklerini değiştirmez.
  • Antidepresan ilaçlar insanları robotlaştırmaz. Birçok kişinin antidepresan kullandığını fark edemezsiniz.
  • Antidepresan kullanan kişiler tehlikeli değillerdir.
  • Antidepresan ilaçlar tedavi edici ilaçlardır. Sorunları geçiştiren ilaçlar değildir.
  • Antidepresan ilaçlar plasebo değillerdir. Yani işe yaramayan ilaç değillerdir.

Bilimsel çalışmalardan elde edilen sonuçlar;

  • Antidepresanlar bağımlılık yapmazlar.
  • Antidepresanlar stimulan ya da trankilizan değildir, don`t make you high
  • Antidepresanlar antipsikotik ilaçlarla aynı değildir.
  • Antidepresanlar beyindeki nörotransmitterleri dengeleyici bir etkiye sahiptir.

Antidepresanlar hemen etki göstermezler;

  • Etkili bir ilaç alsanız bile depresif epizod bir gecede ortadan kalkmaz.
  • Antidepresanlar kullanıldıktan hemen sonra etki etmezler.
  • Antidepresanların iyileştirici etkisi 2 ile 6 hafta arasında değişebilen düzenli kullanım sonrasında görülür.

Antidepresan kullanımı birden bire kesilmemelidir;

  • İyileşme gördükten sonra bile kullanılması gerektiği söylenen süre boyunca antidepresanları kullanmak önemlidir
  • Antidepresan tedavisinin erken ve ani bir şekilde bırakılması depresyonun tekrar yaşanma riskini arttırır.
  • Depresyonun tekrarlanmasını engellemek için antidepresanların ilk depresif epizoddan itibaren 4-9 ay boyunca kullanılması gerekir.
  • Duruma bağlı olarak ilaç kullanımının 9 aydan uzun sürmesi gerekebilir.

SSRI Antidepresan İlaçlar Listesi

Trisiklik, tetrasiklik ve SSRI grubu antidepresanlar tüm hekimlerce yazılabilir.SSRI ANTİDEPRESANLAR:

  • Sitalopram (Cipram, Citol, Citoles, Citrex, …)
  • Essitalopram (Cipralex, Citoles, ….)
  • Fluoksetin (Prozac, Fulsac, Depreks, Depset,…)
  • Fluvoksamin (Faverin)
  • Sertralin (Selectra, Lustral, Serdep, Seralin,…)
  • Paroksetin (Seroxat, Xetanor, Paxil, Paxera,….)

Etkileri antidepresanlardan tamamen farklılaşan ilaç grupları vardır;

  • Antipsikotikler ve nöroleptikler psikoz ve şizofreninin tedavisinde kullanılmaktadır.
  • Benzodiyazepinler gibi anksiyolitik ve hipnotikler (sakinleştirici/uyku tetikleyici ilaçlar) anksiyete ve insomnia semptomları için kullanmaktadır.
  • Benzodiyazepinlerin 6 haftadan uzun süren kullanımı bağımlılığa neden olabilmaktedir.
  • Benzodiyazepinler yaşça büyük kişilerde toksik etkiye sahip olabilir ve depresif semptomlara ve bilişsel bozukluklara neden olabilmektedir.

Alternatif Yöntemler

Bir diğer önemli nokta da antidepresanların kişinin değişim sürecine bir yardımcı veya destek olarak değil de tüm sorunların üstünü kapatacak bir battaniye gibi görülmesi ve kullanılmasıdır. Antidepresanların nasıl kullanılacaklarından daha önce gelen konu kişinin gerçekten kullanmaya ihtiyacı olup olmadığıdır. Her zaman ilaç tedavisinden daha önce diğer uygun tedavi metodlarının kullanılması önerilmektedir.

Bir antidepresan etki etmişken, bu durumdan maksimum faydayı sağlamak gerekir. Kişisel gelişim üzerinde çalışmak ve olumlu sosyal etkilerden faydalanacak şekilde organize olmak gerekir. Bazı insanlar için bu yaşam biçimi değişiklikleri çok önemli olmayabilir ancak bazı insanlar için bunlar büyük farklar meydana çıkarabilir. Antidepresanlar bu anlamda kişiyi gideceği yere ulaştıran bir araç gibi de görev alabilir.

  • Toplum içinde aktif olmak: Kişi topluma faydalı veya gönüllü işler yapabilecek durumdaysa yapmalıdır. Toplum içine girmek yeni insanlar tanımaya ve sosyal bağlantılar kurmaya yardımcı olur. Depresyon tekrar ortaya çıkacak olursa en azından kişiyi meşgul tutacak bir şeylerin olması faydalıdır.
  • Günü değerlendirmek: Antidepresan işe yarıyorsa, herşeyi ona bırakıp boş oturmamak, üretken olmak ve zamanı olabildiğince iyi kullanmak önemlidir.
  • Sağlıklı aktiviteler edinmek: Antidepresan kullanırken olabildiğince sağlıklı olmaya özen göstermek gerekir. Spor yapmak, sağlıklı beslenmek ve kişinin kendisine iyi bakması önemlidir.
  • Yeni şeyler öğrenmek: Bazı insanlar için antidepresanlar bilişsel aktivitelerde düzelme sağlar. Yeni bir hobi edinmek veya yeni bir şeyler öğrenmek gibi aktivitelere zaman ayırmak önemlidir.
  • Yeni arkadaşlar edinmek: Bazı antidepresanların sosyalleşmeyi rahatlatıcı etkisi olabilir ve kişi eskisine göre daha rahat dışarıya çıkar arkadaşlarıyla görüşür. Bu da kişiye yeni insanlarla tanışma, yeni arkadaşlar edinme fırsatı verir.
  • Yeni şeyler denemek: Kişi daha önce depresyon ya da kaygısı nedeniyle gerçekleştirmek isteyip de yapamadığı şeyleri yapabilir. Örneğin sosyal olaylara katılmak veya daha önce yakınlaşmaktan çekindiği insanları daha yakından tanımak gibi.

*** Bol bol hareket etmek serotonin ve endorfin (doğal bir psikolojik ağrı kesici) hormonu salınımını artırır.

DİKKAT!!! Doktor önerisi olmadan eş dost tavsiyesiyle antidepresan kullanmayın. Antidepresanları doktor kontrolünde kullanın ve doktor kontrolünde bırakın. Yanlış kullanımın sonuçlarını antidepresana fatura etmeyin!!!

Hem bedensel hem de ruhsal olarak sağlıklı günler dilerim. Sevgiyle kalın…

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu