Aile ve Boşanma Süreci DanışmanlığıAlternatif Çözüm YöntemleriArabuluculuk YöntemleriBireysel Koçluk ve DanışmanlıkKariyer DanışmanlığıKriz Psikolojik DanışmanlığıKrize Müdahale YöntemleriKurumsal DanışmanlıkOnline DanışmanlıkTerapi Yöntemleri

Grup Dinamiği ve Grup İçi İlişkiler

Atlas Çözüm

1.Dijital teknolojiler modern insanların grup ilişki dinamiklerini hangi açılardan olumlu ve hangi açılardan olumsuz etkilemektedir? Bir örnek veya örnekler vererek açıklayınız.

Cevap: Dijital teknolojinin avantajları yanında dezavantajları da bulunmaktadır. Dijital teknolojinin insan hayatına girmesi ile birlikte sosyal ilişki ve etkileşim kurma biçimlerimiz değişime uğradı.  Sosyal ilişki biçiminde duygusal aktarımlar, göz teması, karşılıklı konuşma vardı. Şimdi sanal gerçeklik nedeniyle göz teması olmuyor. İnsan kendi kimliğini saklayarak farklı kimliklerde var olabiliyor. Çok rahat yalan söyleyebiliyor. Gerçekliğin sınırları değişti. Akıllı telefonu ya da bilgisayarı vasıtasıyla sosyal medya üzerinde fazla zaman geçirenlerin sosyal izolasyon yaşama ihtimalinin iki kat fazla olduğu görüldü. Sosyal medyada geçirilen zaman yüz yüze iletişimin yerini alabiliyor ve insanların kendilerini dışlanmış hissetmesine neden olabiliyor. Yani sosyal medya her ne kadar ismi sosyal olsa da kişileri toplumdan uzaklaştırıyor ve yalnızlaştırıyor. Dışarıda arkadaşlarıyla geçireceği zamanı kısıtlıyor. Ailesinden uzaklaştırıyor. Bu da onun toplumdan uzaklaşmasına neden olabiliyor. Sosyal medyada fazla zaman geçiren kişi arkadaşlarının çok daha ideal ve mutlu bir yaşam sürdüğü duygusuna kapılıyor, onlara imreniyor ve kendisinin içindeki sosyal izolasyonu olduğundan fazla görmesine neden olabiliyor. Sosyal medya insanların yüz yüze görüşmelerinde dikkat dağıtıcı bir etken olabilir. Romantik ilişkiler de sosyal medyadan etkileniyor. Araştırmalar, eşlerin karşı cinsten birini Facebook’a arkadaş olarak eklediklerinde kıskançlık sorununun gündeme geldiğini gösteriyor. Özellikle kadınlar Facebook’ta daha fazla zaman harcadığından bu duyguları da daha fazla yaşıyor. Sosyal medya kullanımı birçok gençte, sohbet etme yerine yazışmayı tercih etmelerine neden olabiliyor. Hatta aynı kafede saatlerce oturup, birbirinin yüzüne bakmadan, akıllı telefonunda yazışarak zaman geçiren gençleri sık sık görür olduk. Bu da ilişkileri zedeliyor. Sosyal medyanın avantajları ise şöyle özetlenebilir. Kişiler grup arkadaşlarıyla herhangi bir konuda daha çabuk iletişim kurabiliyor, sosyal medya üzerinden arkadaşlarını takip ederek, ekleyerek ve arkadaş gruplarına katılarak sosyal ağlarını genişletebiliyor. Birçok sosyal alanlarda kendini yetersiz hisseden genç, sosyal medya sayesinde kendini ifade etme, yeteneklerini sergileme olanağı buluyor. Büyük şehirlerde, gençlerin ortak zevk ve hobi alanları olan kişilerle karşılaşması ve paylaşımda bulunmaları zaman açısından zorluk yaratabilir. Oysa sosyal medyada paylaşım grupları, bunu kolaylaştırmaktadır. Etkinliklerden daha çabuk haberdar olmaları mümkün olabilir.

2.

(a) İnsan ilişiklerinde “etiketleme” davranışının tanımını yapınız.

Cevap: Bir kişiye veya bir olaya karşı itibarını kaybettirici, gözden düşürücü, aşağılayıcı, hor görücü bir tavır veya negatif bir davranış sergilemektir.

(b) Grup içi insan ilişkilerinde etiketleme etiketlemeyi yapanın davranışlarını hangi açılardan nasıl etkiler? Bir örnek veya örnekler vererek açıklayınız.

Cevap: Örneğin hırsızlık yapan bir kişiyi yapmış olduğu davranıştan dolayı etiketleyenler ona güvenlerini kaybederler, ondan korkarlar. Ona temkinli yaklaşırlar. Ona saldırabilir, zarar verebilir, hakaret edebilir, dedikodusunu yapabilirler. Ondan uzaklaşır, onu dışlarlar. Onu oyunlarına, partilerine, günlerine almazlar. Onu sevmez, saymaz, görüşlerine değer vermez, suçlarlar. Onunla konuşmaz, selamlaşmaz, alışveriş yapmazlar. Evini ziyarete/misafirliğe gitmezler. Ona evlerini kiralık vermezler, borç para vermezler, iş vermezler, kızlarını/oğullarını vermezler.

(c) Grup içi insan ilişkilerinde etiketleme etiketlemeye maruz kalanın davranışlarını hangi açılardan nasıl etkiler? Bir örnek veya örnekler vererek açıklayınız.

Cevap: Hırsızlık suçu işlediği için toplum tarafından etiketlenen bir kişi üzerinden örnek verecek olursak, kişi suçluluk, utanç ve aşağılık duygusu yaşar, itibarını kaybettiğini düşünür. İnsanların yüzüne bakamaz. Başı eğik dolaşır. Yaptığı işler taktir görmediği, ürettiği şeyler değer görmediği için üzülür. Sosyal hayatta kendine yer bulamadığı için iş-güç sahibi olamaz, geçimini sağlamak için çaresiz tekrar hırsızlık yapmak zorunda kalır. Kimse evladını onunla evlendirmek istemediği için  bekar kalır. Karşılanmayan ihtiyaçları nedeniyle saldırganlaşabilir ya da kendine zarar verebilir. O artık sosyal çevresindeki insanların gözünde bir hırsızdır, insanların güvenini kazanması ve  bu durumu değiştirmesi çok güçtür. Yapmış olduğu davranışın sonuçlarına katlanmak, yaşam boyu toplum tarafından etiketlenmiş olmanın acısıyla başa çıkmak zorundadır.

3.

(a) “Etkileme” nin tanımını yapınız.

Etkileme, bir kimsenin, başka birinin öneri, istek, arzu, talimat veya emirlerini yerine getirmesidir. Etkileme bir kişinin davranışları ile (talimat vermek, vs.) başka bir kişinin davranışlarını değiştirdiği (talimata göre hareket etmek, vs.) sürecin adıdır. Kişinin karşısındaki kişi üzerinde izlenim bırakması, onun duygu ve düşüncelerini değiştirmesi, karşısındakini kendi duygu ve istekleri doğrultusuna yöneltmesidir.

(b) Grup içi insan ilişkilerinde “liderlik” rolünün tanımını yapınız.

Cevap: Grup içi insan ilişkilerinde rolü gereği liderden beklenen bazı davranışlar vardır. Lider önce kendisini yönetmesini beceren kişidir. Gruptaki en büyük sorumluluk ondadır. Büyük düşünür ve hızlı adapte olur. Hedefe ulaşmak için strateji geliştirir. İşleri ve değişimi yönetir. Sonuç ve değer üretir. Kişilerin bağlılık ve motivasyonlarını artırır ve onları elde tutar. Adil hareket eder ve kişiler arasındaki hakkı gözetir. Grubun menfaati için doğru kararlar alır ve gerektiğinde hızlı kararlar verir. İradeli ve istikrarlıdır. Daima gruptaki kişilerden bir adım öndedir (önder) ve onlara rol modeldir. Güçlü bir vizyon sahibidir ve gruptakileri bu yönde motive eder. İleri görüşlüdür ve temkinli davranır. Dürüst ve samimidir. Bu yüzden grup üyelerine güven verir, onlara karşı da güven duyar, onları sever ve onlar tarafından da sevilir-sayılır. Kişiler arası iletişimi iyidir ve beden dilini etkili kullanır. Grupta ortaya çıkan çatışmaları ustalıkla çözer. Oluşan problemlere alternatif çözümler üretir. Grup üyelerini özel teknik ve becerilerle ikna eder, etkiler ve yönetir. Liderlerin cesareti, karizması ve özgüveni yüksektir. Lider grup sürekliliği için kendini sürekli geliştirir. Grup içinde yer alan kişileri bilgilendirir ve aydınlatır. Lider sorumlu olduğa gruba hizmet eder ve onların refahı için çalışır. Grup üyelerini gözlemler ve analiz eder. Görev dağılımı yapar ve yetkilendirir. Bir konu hakkında karar veremezse grup üyelerine danışır ve onlarla istişare eder. Lider gerek gördüğünde istediği kişiyi ödüllendirir ve taktir eder. Lider halkının eleştirilerine değer verir ve kendine objektif bakar. Duyarlıdır ve empati kurar. Örtücüdür. Kendilerini düzeltemesi için grup üyelerine zaman tanır ve fırsat verir.Sakin tavırlıdır ve esnek davranır. Kişileri koordine eder ve takım ruhu oluşturur. Ulaşılabilirdir. Kapıyı açık tutar, araya duvar örmez. İyi bir lider kendisinden daha iyi bir lider yetiştirendir.

(c) Grup içi insan ilişkilerinde bir liderin sahip olması gereken davranışsal özellikler, klasik yaklaşıma ve modern yaklaşıma göre nasıl farklılaşır? İki yaklaşımın arasındaki farkları bir örnek veya örnekler vererek açıklayınız.

Cevap: Klasik yaklaşıma göre liderden zeki, inanılır, güvenilir, doğru sözlü, adaletli  olması, empati kurması, etkin dinlemesi, etkileyici olması beklenir. Modern liderlik yaklaşımına göre etkileşimci liderlik, dönüşümcü liderlik, karizmatik liderlik, stratejik liderlik, hizmetkar liderlik vb türler vardır. Etkileşimci, liderliğin üç temel  boyutu  bulunmaktadır. Bu boyutlar; koşullu ödül, istisnalarla yönetim ve ilgisiz liderlik yaklaşımıdır. Koşullu ödülde etkileşimci lider amaca ulaşmak için grup üyelerini ödüllendirerek daha  yüksek performans  göstermelerini  sağlamak üzerine sistemini kurmaktadır. Ödüllendirmeyle kişilerin çabalarını artırır. İyi performansı ödüllendireceğine söz verir. Bununla birlikte kişiler, beklenen başarıyı gösteremediği durumlarda ise ceza ile karşı karşıya kalır. İstisnalarla yönetimin  temel olarak  iki  boyutu bulunmaktadır. Bunlar; aktif ve  pasif boyutlar olarak  adlandırılmaktadır.  İstisnalarla  yönetimde  lider  tüm  süreçlerle  ve  sorunlarla  doğrudan  ilgilenmez. Bunun  yerine, olumsuz bir durumla karşılaşıldığında müdahale eder. Bu yönetim tarzı özellikle grup performansının çok düşük olduğu zaman başvurulan bir yöntemdir Aktif  istisnalarla  yönetimde lider, doğabilecek  sorunlardan dolayı  görevlerin  yerine getirilip  getirilmediğini  izleme  ve geçerli performans düzeylerini  sağlamak için bu  sorunları çözme  konusunda  dikkatini yoğunlaştırır.  Lider  hali hazırda  var olan süreçten  sapmaları  gözetler  ve  herhangi  bir  düzensizlik  meydana  gelmemesi  için  müdahalede  bulunur. İstisnalarla  yönetimde, aktif  istisnalarla  yönetimde lider proaktif  rol  alırken, pasif  istisnalarla yönetimde  lider reaktif rol oynamaktadır. İlgisiz liderlik  yaklaşımında lider takipçileri  kendi  haline  bırakır.  Bu durum  genellikle liderlik  özelliklerinden yoksun atanmış yöneticilerde görülür. Bu liderler sorumluluklarını reddederler ve karar almaktan  kaçınırlar. Dönüşümcü lider çevresindekilere  örnek  olur. Örnek  hareketlerle sağladığı  vizyona  uygun  davranır,  misyon  ruhunu  verir, vakarı aşılar, sevgi ve güveni kazanır. İlham  verecek  motivasyon oluşturur. Yüksek beklentileri  tartışır,  çabaya  odaklanmak  için  sembolleri kullanır, basit bir dille önemli amaçları açıklar. Entelektüel istek sağlar. Zekâyı,  akılcılığı  yüceltir ve problemleri dikkatli bir şekilde çözer. Herkesle özel ilgilenir. Kişilere  dikkat  eder,  her  bir çalışanı ferdi olarak ağırlar ve fikirler verir. Karizmatik lider olağanüstü yeteneklere sahip olmasına bağlı olarak izleyenlerini etkiler. Bu  bağlamda  karizmatik  lider yüksek bir  kişisel  güce  sahiptir. Takipçiler karizmatik liderin kişiliği ile  ödeşir ve yüksek düzeyde güven duyarlar. Karizmatik lider izleyenlerin fikirlerini canlandırır, temsil eder ve  onlara  ilham  verir. Stratejik lider ise geleceği görebilme, vizyon oluşturabilme, esnek olabilme, belirsizliklerle baş edebilme, çevresel koşullara uygun cesur kararlar alabilme v.b özelliklere sahiptir. Hizmetkâr  lider izleyenlerinin  mutluluk  ve  refahını  ön planda tutar. Hizmetkâr liderler takipçilerinin kazanımlarını ön planda tutarken, toplumun ve insanlığın da mutluluğunu göz ardı etmemektedir. Bir diğer değişle, kazan-kazan stratejisi izlemektedirler.

Dipnot: Bu yazı 2018 yılında Gaziantep Üniversitesi İnsan Psikolojisi ve İletişim Tezsiz yüksek lisans ‘Grup Dinamiği ve Grup İçi İlişkiler’ dersi kapsamında hazırlanmıştır.

Etiketler
Daha Fazla Göster

Atlas Çözüm

Uzman Psikolog Ebru ÖZATLAS | Araştırma, Eğitim, İletişim, Yönetim & Gelişim Uzmanı - Aile & Boşanma Süreci Danışmanı/ Arabulucu - Psikoterapist

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı